True
Kennis.TV - TV kijken via internet, de beste Kennis tv-programma's bij elkaar! Nederland.FM   Nederland.TV   Contact   Cookie Verklaring  
Kennis.TV

De kennis van nu - Alle afleveringen

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Het tweetalige brein

Tweetaligheid is in. Kinderen krijgen al op de basisschool Engels, op steeds meer middelbare scholen zijn de lessen deels in het Engels en op universiteiten vaak hele studies. Maar is het echt goed om tweetalig op te groeien? Of zit de eerste taal het leren van een tweede in de weg? En verschilt het brein van een tweetalige van dat van iemand die maar een taal spreekt? Elisabeth van Nimwegen zoekt uit wat de wetenschap te zeggen heeft over tweetaligheid. Als kinderen die thuis een andere taal spreken dan op school problemen hebben met hun taalontwikkeling, zal dat volgens veel mensen wel te maken zal hebben met die tweetaligheid. Elisabeth, die opgroeide met een Duitse moeder, vraagt zich af of dat wel klopt. Volgens psychologe Evy Woumans van de Universiteit Gent is deze vrees ongegrond: tweetaligheid heeft juist een aantal grote voordelen. Tweetalige kleuters scoren beter in leer- en geheugentestjes en tweetalige bejaarden worden gemiddeld vier jaar later dement dan eentalige. Maar wat gebeurt er dan in het brein van iemand die meerdere talen heel goed spreekt? Daarvoor ging Elisabeth langs bij de Nijmeegse neurowetenschappers Ton Dijkstra en David Peeters. Die ontdekten dat in de hersenen beide talen continu actief zijn, maar dat tweetaligen goed zijn in het onderdrukken van de taal die ze niet gebruiken. Met dat switchen tussen talen creëer je een lenig brein en dat zou een tweetalige wel eens voordelen op kunnen leveren. Tenslotte praat Elisabeth met Alexis Hervais-Adelman, die bij het Max Planck Instituut in Nijmegen het brein van simultaantolken onderzoekt. Die vertalen live op persconferenties en congressen. Het zijn een soort 'supertweetaligen' die alles tegelijk kunnen: ze luisteren naar een tekst in de ene taal en vertalen die tegelijkertijd in de andere. Voor Hervais-Adelman zijn deze taaljongleurs razend interessant. Er zijn weinig beroepen waarbij je hersenen meer moeten multitasken. Hij legde er een aantal in een hersenscanner en ontdekte dat een deel van hun brein buitengewoon goed ontwikkeld is. Verrassend genoeg heeft dat deel niet te maken met taalverwerking, maar met de coördinatie van o.a. bewegingen.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De kracht van zonne-energie

Gaat de zon in Nederland een energie-revolutie in beweging zetten, of is deze eigenlijk al stilletjes aan de gang?

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Robotliefde

In ziekenhuizen en verzorgingstehuizen verschijnen steeds vaker sociale robots om te troosten, verhaaltjes te vertellen en om spelletjes te doen. Voor Amerikaanse huishoudens komen nu de eerste persoonlijk assistenten op de markt. Apparaatjes waar we vragen aan kunnen stellen, zoals de Amazon Echo of de Google Home. Wij mensen hebben de neiging om dit soort apparaten te zien als een nieuw soort sociale wezens. Digitale maatjes, waarmee we steeds complexere interacties zullen krijgen. Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen duiken in de wereld van de sociale robots. Elisabeth haalt de digitale assistente Alexa in huis. Psycholoog Roy de Kleijn meet in hoeverre Elisabeth menselijke eigenschappen toekent aan robots. Diederik experimenteert intussen met de kartonnen robot Harry om te laten zien hoe weinig er nodig is om mensen iets te laten voelen voor een robot. Waarom kennen we robots menselijke eigenschappen toe? Wat betekent het dat robots emoties oproepen? Hebben wij er controle over? Hoe kunnen we sociale robots gebruiken? En hoe kunnen we ze misbruiken? Diederik en Elisabeth zoeken antwoorden bij diabetespatiënten die les krijgen van Robot Pepper, bij techniekfilosoof Martijntje Smits en bij robotwetenschapper Chris Verhoeven, die robots ziet als een volgende stap in de evolutie, een soort dieren die 'telepathisch' wificontact hebben.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Illegale handel in dieren

Elisabeth en Diederik Jekel volgen het pad van een zeer zeldzame pijlgifkikker die in 2013 ontdekt werd in Brazilië. Bioloog Marinus Hoogmoed schreef er een artikel over, waarna een handelaar de kikkertjes naar Europa smokkelde en tgen hoge prijzen verkocht. Deze praktijken worden door criminele organisaties wereldwijd toegepast.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De ongekende kracht van belletjes

Hoe mooi en onschuldig belletjes ook lijken, ze kunnen een verwoestende kracht hebben. Minuscule belletjes in het water veroorzaakten zoveel schade aan de Oroville-dam dat vorige maand bijna 200.000 inwoners van de Amerikaanse staat Californië hun huizen moesten verlaten. Hoe dat heeft kunnen gebeuren onderzochten we. Als een bel in een vloeistof in elkaar gedrukt wordt, oftewel implodeert, dan komt daar gigantisch veel energie bij vrij. Wetenschappers snappen dit natuurkundige fenomeen steeds beter en gebruiken die kennis over belletjes voor allerlei prachtige toepassingen. Zo worden imploderende belletjes al ingezet om aderen mee te dotteren, om tumoren aan te vallen en om voorwerpen mee schoon te maken. Elisabeth van Nimwegen en Diederik Jekel dompelen zich onder in de wonderlijke wereld van de bellen.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Oplossing broze botten komt uit Urk

Broze botten weer sterk maken. Dat blijkt een veelbelovend nieuw medicijn voor elkaar te krijgen. Geweldig nieuws voor mensen met osteoporose oftewel botontkalking. In Nederland alleen al lijden meer dan 800.000 mensen hieraan. De Kennis van Nu ontrafelde de ontstaansgeschiedenis van dit nieuwe medicijn en ontdekte dat het onderzoek precies twintig jaar geleden op Urk begon. Want daar komt een zeldzame, erfelijke afwijking voor: de ziekte van Van Buchem, die leidt tot ongeremde botgroei. Hoe de ene ziekte een medicijn voor een andere ziekte oplevert.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De mysterieuze verdwijning van de neanderthaler

De neanderthaler wordt vaak gezien als ons domme neefje, terwijl de homo neanderthalensis eerder een soort oer-Europeaan is. Neanderthalers leefden al zo'n 250.000 jaar geleden op ons continent en waren al aangepast aan de koude omstandigheden, lang voordat moderne mensen vanuit Afrika Europa koloniseerden. Je zou verwachten dat de neanderthalers een evolutionaire voorsprong hadden op moderne mensen. Toch zijn zij er niet meer en wij wel.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Locked-in syndroom

Mensen met het locked-in syndroom hebben bewustzijn, hun zintuigen werken nog in de hersenen, maar ze zijn volledig verlamd. Sommigen kunnen nog met hun ogen of vingers bewegen, anderen kunnen helemaal niets meer en zijn gevangen in hun eigen lichaam. Wat kan de wetenschap doen voor deze mensen?

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Digitale gluurders

Nog nooit werd ons dagelijks leven zo goed gedocumenteerd en geanalyseerd als nu. Elke website die we bezoeken, elke plek waar we inloggen en elk ticket dat we boeken wordt geregistreerd en opgeslagen. De berg van data die zo ontstaat, is een goudmijn voor marketingbedrijven en online winkels. Hoog tijd dat internetgebruikers inzicht krijgen in hoe de informatie die ze achterlaten, wordt gebruikt. Presentatoren Elisabeth van Nimwegen en Diederik Jekel brengen in kaart welke bedrijven dag op dag hun gedrag online verzamelen, analyseren, voorspellen én beïnvloeden.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Invasie van exotische soorten

De tijgermug rukt op, de muskusrat bedreigt de dijken en de 'hooikoortsplant', Ambrosia, verlengt het hooikoortsseizoen in Nederland met twee maanden. Deze soorten horen hier niet thuis, maar zijn door menselijk toedoen toch Nederland binnengekomen. Het zijn invasieve exoten. De kosten van de schade die ze veroorzaken lopen in de miljarden. Presentatoren Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen gaan op zoek naar een aantal van de grootste buitenlandse lastpakken in de Nederlandse natuur.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Het tweetalige brein

Tweetaligheid is in. Kinderen krijgen al op de basisschool Engels, op steeds meer middelbare scholen zijn de lessen deels in het Engels en op universiteiten vaak hele studies. Maar is het echt goed om tweetalig op te groeien? Of zit de eerste taal het leren van een tweede in de weg? En verschilt het brein van een tweetalige van dat van iemand die maar één taal spreekt? Elisabeth van Nimwegen zoekt uit wat de wetenschap te zeggen heeft over tweetaligheid. Als kinderen die thuis een andere taal spreken dan op school, problemen hebben met hun taalontwikkeling, zal dat volgens veel mensen wel te maken hebben met die tweetaligheid. Elisabeth, die opgroeide met een Duitse moeder, vraagt zich af of dat wel klopt. Volgens psychologe Evy Woumans van de Universiteit Gent is deze vrees ongegrond: tweetaligheid heeft juist een aantal grote voordelen. Tweetalige kleuters scoren beter in leer- en geheugentestjes en tweetalige bejaarden worden gemiddeld vier jaar later dement dan eentalige. Maar wat gebeurt er dan in het brein van iemand die meerdere talen heel goed spreekt? Daarvoor ging Elisabeth langs bij de Nijmeegse neurowetenschappers Ton Dijkstra en David Peeters. Die ontdekten dat in de hersenen beide talen continu actief zijn, maar dat tweetaligen goed zijn in het onderdrukken van de taal die ze niet gebruiken. Met dat switchen tussen talen creëer je een lenig brein en dat zou een tweetalige wel eens voordelen op kunnen leveren. Tenslotte praat Elisabeth met Alexis Hervais-Adelman, die bij het Max Planck Instituut in Nijmegen het brein van simultaantolken onderzoekt. Die vertalen live op persconferenties en congressen. Het zijn een soort 'supertweetaligen' die alles tegelijk kunnen: ze luisteren naar een tekst in de ene taal en vertalen die tegelijkertijd in de andere. Voor Hervais-Adelman zijn deze taaljongleurs razend interessant. Er zijn weinig beroepen waarbij je hersenen meer moeten multitasken. Hij legde er een aantal in een hersenscanner en ontdekte dat een deel van hun brein buitengewoon goed ontwikkeld is. Verrassend genoeg heeft dat deel niet te maken met taalverwerking, maar met de coördinatie van o.a. bewegingen.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Robotliefde

In ziekenhuizen en verzorgingstehuizen verschijnen steeds vaker sociale robots, om te troosten, verhaaltjes te vertellen en om spelletjes te doen. Voor Amerikaanse huishoudens komen nu de eerste persoonlijk assistenten op de markt. Apparaatjes waar we vragen aan kunnen stellen, zoals de Amazon Echo of de Google Home. Wij mensen hebben de neiging om dit soort apparaten te zien als een nieuw soort sociale wezens. Digitale maatjes, waarmee we steeds complexere interacties zullen krijgen. Presentatoren Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen duiken in de wereld van de sociale robots. Elisabeth haalt de digitale assistente Alexa in huis. Psycholoog Roy de Kleijn meet in hoeverre Elisabeth menselijke eigenschappen toekent aan robots. Diederik experimenteert intussen met de kartonnen robot Harry om te laten zien hoe weinig er nodig is om mensen iets te laten voelen voor een robot. Waarom kennen we robots menselijke eigenschappen toe? Wat betekent het dat robots emoties oproepen? Hebben wij er controle over? Hoe kunnen we sociale robots gebruiken? En hoe kunnen we ze misbruiken? Diederik en Elisabeth zoeken antwoorden bij diabetespatiënten die les krijgen van Robot Pepper, bij techniekfilosoof Martijntje Smits en bij robotwetenschapper Chris Verhoeven, die robots ziet als een volgende stap in de evolutie, een soort dieren die 'telepathisch' wifi-contact hebben.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De ongekende kracht van belletjes

Hoe mooi en onschuldig belletjes ook lijken, ze kunnen een verwoestende kracht hebben. Minuscule belletjes in het water veroorzaakten zoveel schade aan de Oroville-dam, dat vorige maand bijna 200.000 inwoners van de Amerikaanse staat Californië hun huizen moesten verlaten. Hoe dat heeft kunnen gebeuren onderzocht De Kennis van Nu. Als een bel in een vloeistof in elkaar gedrukt wordt, oftewel implodeert, dan komt daar gigantisch veel energie bij vrij. Wetenschappers snappen dit natuurkundige fenomeen steeds beter en gebruiken die kennis over belletjes voor allerlei prachtige toepassingen. Zo worden imploderende belletjes al ingezet om aderen mee te dotteren, om tumoren aan te vallen en om voorwerpen mee schoon te maken. Elisabeth van Nimwegen en Diederik Jekel dompelen zich onder in de wonderlijke wereld van de bellen.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Uit de groep, in de put

Het is fijn om je één met anderen te voelen: van juichen voor hetzelfde voetbalelftal tot samen demonstreren op het Malieveld. Groepsgenoten zijn niet alleen aardiger voor elkaar, ze trekken elkaar voor ten koste van de mensen buiten de groep. Je vindt je mensen van je eigen groep nou eenmaal mooier, slimmer en leuker. Ingroup love noemen wetenschappers dit fenomeen. Bij een groep horen is dus fijn. Maar wat als de groep je negeert, je niet accepteert of je zelfs keihard afwijst? Dat doet pijn, pijn die zo heftig is dat het in het brein niet te onderscheiden is van lichamelijke pijn. Vaak heb je niet eens door dat je iemand uitsluit. Je vergeet bijvoorbeeld steeds koffie te halen voor die ene collega. Het lijkt allemaal niet zo ernstig, maar langdurige uitsluiting heeft desastreuze gevolgen, het leidt tot frustratie en agressie. In de dagboeken van school shooters gaat het opvallend vaak over buitengesloten worden. Op sociale media, zoals Twitter en Facebook, kunnen groepen zich plotseling tegen één individu keren en die persoon genadeloos belagen. Als slachtoffer ervaar je dan niet alleen de pijn van het buitengesloten worden, maar ook de pijn van de publieke vernedering. Zo'n publieke aanval kan het leven van het slachtoffer van de ene op de andere dag volledig verwoesten. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat mensen meeleven en begrip hebben voor mensen buiten de eigen groep? De Kennis van Nu onderzoekt wat groepen met ons doen en hoe we ons kunnen bevrijden van de nare kanten van groepsprocessen.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Is Nederland hack-proof?

De digitalisering van de samenleving levert veel gemak en geld op. Van de bevoorrading van winkels tot het pinnen in het café. Het internet maakt het makkelijk, efficiënt en goedkoop. Maar het maakt onze samenleving ook kwetsbaar. Bij de recente stroomstoring in Amsterdam bleek dat weer. 112 was niet bereikbaar, de bevoorrading van supermarkten stokte en het Slotervaartziekenhuis raakte in de problemen. We leven in een digitaal kaartenhuis. En precies dit kaartenhuis is een doelwit van hackers. Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen zoeken antwoorden bij het drinkwaterbedrijf Dunea, Ronald Prins van Fox IT, veiligheidsstrateeg Arjen Kamphuis en computerprofessor Herbert Bos. Verder spreekt Diederik Jekel de beste hackers van Nederland die vertellen over de kwetsbaarheid van onze digitale samenleving.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De houdbaarheid van hedendaagse kunst

Miljoenen euro's gaan om in het conserveren van oude meesters. Maar hoe zit het met hedendaagse kunst, gemaakt van plastic, fotografie en digitale media? Over de houdbaarheid van hedendaagse kunst.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De kracht van zonne-energie

Gaat de zon in Nederland een energierevolutie in beweging zetten of is deze eigenlijk al stilletjes aan de gang?

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De slag op het ijs

Bewegingswetenschapper Jac Orie laat zien hoe de meetschaats de trainingsmethoden bij schaatsers individualiseert. Hiermee wordt voorkomen dat zij letterlijk hun slag kwijtraken, wat bijvoorbeeld juniorenkampioen Henk Groen overkwam in de jaren 80. Expert Romain Meeusen geeft uitleg.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Illegale handel in dieren

Elisabeth en Diederik Jekel volgen het pad van een zeer zeldzame pijlgifkikker die in 2013 ontdekt werd in Brazilië. Bioloog Marinus Hoogmoed schreef er een artikel over, waarna een handelaar de kikkertjes naar Europa smokkelde en tgen hoge prijzen verkocht. Deze praktijken worden door criminele organisaties wereldwijd toegepast.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Een maand geen alcohol

Leverartsen Isabelle Munsterman en Eric Tjwa onderzoeken of levers van proefpersonen minder vet en stijf zijn na een maand geen alcohol. Psychiater Arnt Schellekens kijkt naar veranderingen in drankzucht, gemoedstoestand en cognitie.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Ziek van herrie

Mensen kunnen door herrie ziek worden en zelfs doodgaan. Geluidsniveau wordt in Nederland niet gemeten, maar berekend. Kloppen die berekeningen wel? Ook slapen in een lawaaiige omgeving heeft een gezondheidseffect. Een slaaplaboratorium in Zweden voert experimenten uit met dit gegeven.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Kunst voor de toekomst

Kunstwerken hangen roerloos in het museum, maar chemisch gezien zijn ze continu in beweging. Met nieuwe methoden proberen kunstexperts voor Science4Arts de verouderingsprocessen te doorgronden. Hoe blijven de werken het best behouden?

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De wonderlijke genezing van Hans Sibbel

Cabaretier Hans Sibbel keek ruim twee jaar geleden de dood in de ogen toen bij hem een dodelijke auto-immuunziekte werd geconstateerd. Nu maakt hij weer grappen op het toneel omdat hij, mede dankzij een konijn en celmateriaal van zieke kinderen, is gered. Een reconstructie van deze wonderlijke genezing van Hans Sibbel.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Hoe je Nobelprijswinnaar wordt

Scheikundige en Nobelprijswinnaar Ben Feringa's onderzoek naar ongekende moleculen levert hem een groot eerbetoon op. Waar liggen de wortels van deze wetenschapper en wat zijn de voorwaarden voor het leveren van grootse wetenschappelijke prestaties? Professor Joan van der Waals schetst het belang van leraren, vrijheid, samenwerking en voldoende geld.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Het machtige schimmelrijk

De schimmels eekhoorntjesbrood, cantharellen en truffels zijn zeer geliefd in de keuken. Ondergronds hebben ze goede vrienden in de vorm van bomen, die met deze nuttige schimmels samenleven om voedingsstoffen uit te wisselen. Planten en schimmels hebben al ongeveer 450 miljoen jaar een intieme band, die we nu pas goed beginnen te begrijpen. Met die kennis kunnen boeren op een duurzame wijze met minder kunstmest meer opbrengst halen uit hun akkers. Elisabeth van Nimwegen en Diederik Jekel duiken in de schimmelige onderwereld en ontdekken dat daar vruchtbaar wordt samengewerkt, maar ook keihard onderhandeld.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Oplossing broze botten komt uit Urk

Broze botten weer sterk maken. Dat blijkt een veelbelovend nieuw medicijn voor elkaar te krijgen. Geweldig nieuws voor mensen met osteoporose oftewel botontkalking. In Nederland alleen al lijden meer dan 800.000 mensen hieraan. De Kennis van Nu ontrafelde de ontstaansgeschiedenis van dit nieuwe medicijn en ontdekte dat het onderzoek precies twintig jaar geleden op Urk begon. Want daar komt een zeldzame, erfelijke afwijking voor: de ziekte van Van Buchem, die leidt tot ongeremde botgroei. Hoe de ene ziekte een medicijn voor een andere ziekte oplevert.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Breinlezer maakt communiceren met je gedachten mogelijk

Mensen met het locked-insyndroom hebben bewustzijn, hun zintuigen werken nog in de hersenen, maar ze zijn volledig verlamd. Sommigen kunnen nog met hun ogen of vingers bewegen, anderen kunnen helemaal niets meer en zijn gevangen in hun eigen lichaam. Wat kan de wetenschap voor deze mensen doen?

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Superefficiënte bacteriekiller

Bacteriofagen zitten overal: op de tafel, in de sloot, in onze darmen. Het zijn minuscule virussen die heel gericht bacteriën kunnen doden. Mogelijk bieden zij een oplossing voor het toenemende gevaar van antibioticaresistentie bij patiënten, maar ook in de landbouw, veeteelt en voedselveiligheid. De Kennis van Nu onderzoekt waarom dit wondermiddel al niet toegepast wordt. Wanneer een patiënt met een bacteriële infectie echt niet meer reageert op antibiotica, is de bacteriofaag mogelijk een laatste redmiddel.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De wetenschap van populisme

Lange tijd hielden politieke commentatoren het voor onmogelijk, maar allen kregen ongelijk: Donald J. Trump dingt mee naar het hoogste politieke ambt ter wereld. Ondanks het rondstrooien van beledigingen aan complete bevolkingsgroepen, kan Trump op de steun rekenen van zeer veel Amerikanen. Wat maakt zijn boodschap zo sterk en hoe probeert Hillary Clinton zich hiertegen te wapenen? De Kennis van Nu duikt in de wetenschap achter populistische taal en politieke retoriek. Het programma laat zien dat politiek taalgebruik een grote impact heeft op hoe wij denken over zaken en dus uiteindelijk stemmen. Zo blijkt niemand immuun te zijn voor de retoriek van Trump.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Leren van de zeekat

De endoscoop, gebruikt voor buikoperaties, is nog lang niet uitontwikkeld: wetenschappers als Johan van Leeuwen, Paul Breedveld en Paul Henselmans laten zich voor een nieuwe generatie van dit instrument inspireren door de zeekat, met name door gedetailleerd te bestuderen hoe dit dier razendsnel zijn twee tentakels laat uitschieten. Elisabeth van Nimwegen bewondert de vaardigheden van het dier en test zijn camouflagetechniek. Diederik Jekel kijkt hoe een nieuwe generatie slimme endoscopen ontworpen wordt. Een ouderwetse mechanische rekenmachine moet tenslotte, in combinatie met de vermogens van de zeekat, leiden tot een superendoscoop die als een slang door het menselijk lichaam beweegt. In de rubriek 'Ik zie wat jij niet ziet' de kristalbloemen van Wim Noorduin.

Deze uitzending bekijken