True
Kennis.TV - TV kijken via internet, de beste Kennis tv-programma's bij elkaar! Nederland.FM   Nederland.TV   Contact   Cookie Verklaring  
Kennis.TV

De kennis van nu - Alle afleveringen

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Drugs tegen depressie

Elisabeth van Nimwegen ontmoet klinisch psychologe Rosalind Watts, verbonden aan het Londense Imperial College. Zij was de vertrouwenspersoon van de patiënten met ernstige depressies die deelnamen aan het experiment waarbij zij behandeld werden met een hoge dosis psilocybine. Neurowetenschapper Robin Carhart-Harris is ervan overtuigd dat psychedelica veilige en krachtige middelen kunnen zijn om mensen met een vastgelopen gedachtepatroon te helpen. Ook zijn Nederlandse collega Mendel Kaelen wil taboes over de inzet van geestverruimende middelen doorbreken.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Is Nederland hack-proof?

De digitalisering van de samenleving levert veel gemak en geld op. Van de bevoorrading van winkels tot het pinnen in het café. Het internet maakt het makkelijk, efficiënt en goedkoop. Maar het maakt onze samenleving ook kwetsbaar. Bij de recente stroomstoring in Amsterdam bleek dat weer. 112 was niet bereikbaar, de bevoorrading van supermarkten stokte en het Slotervaartziekenhuis raakte in de problemen. We leven in een digitaal kaartenhuis. En precies dit kaartenhuis is een doelwit van hackers. Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen zoeken antwoorden bij het drinkwaterbedrijf Dunea, Ronald Prins van Fox IT, veiligheidsstrateeg Arjen Kamphuis en computerprofessor Herbert Bos. Verder spreekt Diederik Jekel de beste hackers van Nederland die vertellen over de kwetsbaarheid van onze digitale samenleving.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De houdbaarheid van hedendaagse kunst

Miljoenen euro's gaan om in het conserveren van oude meesters. Maar hoe zit het met hedendaagse kunst, gemaakt van plastic, fotografie en digitale media? Over de houdbaarheid van hedendaagse kunst.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De kracht van zonne-energie

Gaat de zon in Nederland een energierevolutie in beweging zetten of is deze eigenlijk al stilletjes aan de gang?

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De slag op het ijs

Bewegingswetenschapper Jac Orie laat zien hoe de meetschaats de trainingsmethoden bij schaatsers individualiseert. Hiermee wordt voorkomen dat zij letterlijk hun slag kwijtraken, wat bijvoorbeeld juniorenkampioen Henk Groen overkwam in de jaren 80. Expert Romain Meeusen geeft uitleg.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Illegale handel in dieren

Elisabeth en Diederik Jekel volgen het pad van een zeer zeldzame pijlgifkikker die in 2013 ontdekt werd in Brazilië. Bioloog Marinus Hoogmoed schreef er een artikel over, waarna een handelaar de kikkertjes naar Europa smokkelde en tgen hoge prijzen verkocht. Deze praktijken worden door criminele organisaties wereldwijd toegepast.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Een maand geen alcohol

Leverartsen Isabelle Munsterman en Eric Tjwa onderzoeken of levers van proefpersonen minder vet en stijf zijn na een maand geen alcohol. Psychiater Arnt Schellekens kijkt naar veranderingen in drankzucht, gemoedstoestand en cognitie.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Ziek van herrie

Mensen kunnen door herrie ziek worden en zelfs doodgaan. Geluidsniveau wordt in Nederland niet gemeten, maar berekend. Kloppen die berekeningen wel? Ook slapen in een lawaaiige omgeving heeft een gezondheidseffect. Een slaaplaboratorium in Zweden voert experimenten uit met dit gegeven.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Kunst voor de toekomst

Kunstwerken hangen roerloos in het museum, maar chemisch gezien zijn ze continu in beweging. Met nieuwe methoden proberen kunstexperts voor Science4Arts de verouderingsprocessen te doorgronden. Hoe blijven de werken het best behouden?

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De wonderlijke genezing van Hans Sibbel

Cabaretier Hans Sibbel keek ruim twee jaar geleden de dood in de ogen toen bij hem een dodelijke auto-immuunziekte werd geconstateerd. Nu maakt hij weer grappen op het toneel omdat hij, mede dankzij een konijn en celmateriaal van zieke kinderen, is gered. Een reconstructie van deze wonderlijke genezing van Hans Sibbel.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Hoe je Nobelprijswinnaar wordt

Scheikundige en Nobelprijswinnaar Ben Feringa's onderzoek naar ongekende moleculen levert hem een groot eerbetoon op. Waar liggen de wortels van deze wetenschapper en wat zijn de voorwaarden voor het leveren van grootse wetenschappelijke prestaties? Professor Joan van der Waals schetst het belang van leraren, vrijheid, samenwerking en voldoende geld.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Het machtige schimmelrijk

De schimmels eekhoorntjesbrood, cantharellen en truffels zijn zeer geliefd in de keuken. Ondergronds hebben ze goede vrienden in de vorm van bomen, die met deze nuttige schimmels samenleven om voedingsstoffen uit te wisselen. Planten en schimmels hebben al ongeveer 450 miljoen jaar een intieme band, die we nu pas goed beginnen te begrijpen. Met die kennis kunnen boeren op een duurzame wijze met minder kunstmest meer opbrengst halen uit hun akkers. Elisabeth van Nimwegen en Diederik Jekel duiken in de schimmelige onderwereld en ontdekken dat daar vruchtbaar wordt samengewerkt, maar ook keihard onderhandeld.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Oplossing broze botten komt uit Urk

Broze botten weer sterk maken. Dat blijkt een veelbelovend nieuw medicijn voor elkaar te krijgen. Geweldig nieuws voor mensen met osteoporose oftewel botontkalking. In Nederland alleen al lijden meer dan 800.000 mensen hieraan. De Kennis van Nu ontrafelde de ontstaansgeschiedenis van dit nieuwe medicijn en ontdekte dat het onderzoek precies twintig jaar geleden op Urk begon. Want daar komt een zeldzame, erfelijke afwijking voor: de ziekte van Van Buchem, die leidt tot ongeremde botgroei. Hoe de ene ziekte een medicijn voor een andere ziekte oplevert.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Breinlezer maakt communiceren met je gedachten mogelijk

Mensen met het locked-insyndroom hebben bewustzijn, hun zintuigen werken nog in de hersenen, maar ze zijn volledig verlamd. Sommigen kunnen nog met hun ogen of vingers bewegen, anderen kunnen helemaal niets meer en zijn gevangen in hun eigen lichaam. Wat kan de wetenschap voor deze mensen doen?

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Superefficiënte bacteriekiller

Bacteriofagen zitten overal: op de tafel, in de sloot, in onze darmen. Het zijn minuscule virussen die heel gericht bacteriën kunnen doden. Mogelijk bieden zij een oplossing voor het toenemende gevaar van antibioticaresistentie bij patiënten, maar ook in de landbouw, veeteelt en voedselveiligheid. De Kennis van Nu onderzoekt waarom dit wondermiddel al niet toegepast wordt. Wanneer een patiënt met een bacteriële infectie echt niet meer reageert op antibiotica, is de bacteriofaag mogelijk een laatste redmiddel.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De wetenschap van populisme

Lange tijd hielden politieke commentatoren het voor onmogelijk, maar allen kregen ongelijk: Donald J. Trump dingt mee naar het hoogste politieke ambt ter wereld. Ondanks het rondstrooien van beledigingen aan complete bevolkingsgroepen, kan Trump op de steun rekenen van zeer veel Amerikanen. Wat maakt zijn boodschap zo sterk en hoe probeert Hillary Clinton zich hiertegen te wapenen? De Kennis van Nu duikt in de wetenschap achter populistische taal en politieke retoriek. Het programma laat zien dat politiek taalgebruik een grote impact heeft op hoe wij denken over zaken en dus uiteindelijk stemmen. Zo blijkt niemand immuun te zijn voor de retoriek van Trump.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Leren van de zeekat

De endoscoop, gebruikt voor buikoperaties, is nog lang niet uitontwikkeld: wetenschappers als Johan van Leeuwen, Paul Breedveld en Paul Henselmans laten zich voor een nieuwe generatie van dit instrument inspireren door de zeekat, met name door gedetailleerd te bestuderen hoe dit dier razendsnel zijn twee tentakels laat uitschieten. Elisabeth van Nimwegen bewondert de vaardigheden van het dier en test zijn camouflagetechniek. Diederik Jekel kijkt hoe een nieuwe generatie slimme endoscopen ontworpen wordt. Een ouderwetse mechanische rekenmachine moet tenslotte, in combinatie met de vermogens van de zeekat, leiden tot een superendoscoop die als een slang door het menselijk lichaam beweegt. In de rubriek 'Ik zie wat jij niet ziet' de kristalbloemen van Wim Noorduin.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Nieuw rubber

Vrachtwagenchauffeurs, piloten, chirurgen, sekswerkers, postbodes en Max Verstappen zouden nergens zijn zonder een van de belangrijkste niet-eetbare landbouwproducten ter wereld: rubber. Er zijn namelijk geen goede synthetische alternatieven voor auto- en vliegtuigbanden, operatiehandschoenen, elastiekjes, condooms en kaplaarzen. Maar rubber kan ook uit andere planten dan de rubberboom gewonnen worden. En dat lukt nu ook in de praktijk. De eerste banden van niet-natuurlijk rubber uit een onooglijk bosje onkruid denderen in Nederland over het wegdek. Diederik Jekel gaat op bezoek bij onderzoekers van de Wageningen universiteit die proberen een plantje te kweken dat in Europa wil groeien en dat net zo goed de grondstof voor rubber produceert als de Braziliaanse rubberboom, die maar in een klein deel van de wereld echt lekker groeit. Het onderzoek in Wageningen borduurt voort op pogingen in de Sovjet-Unie (1922-1991) om natuurlijke alternatieven voor rubber te vinden. De eigenschappen van natuurlijk rubber zijn ongeëvenaard: rubber kent lange polymeerketens die chemici niet in het lab kunnen maken. Die zorgen voor grote tolerantie voor warmte en grote rekbaarheid. Een groot nadeel van natuurlijk rubber is dat het niet of nauwelijks hergebruikt kan worden. Bij een gestaag stijgende vraag naar banden, handschoenen en andere rubberproducten maakt dit het vinden van een goede alternatieve bron extra aantrekkelijk.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Scheurbuik en syfilis in het Maagdenhuis

Een collectie van 1500 schedels van Amsterdamse kinderen uit de 19e eeuw ligt bij de afdeling archeologie aan de Universiteit van Amsterdam. Fysisch antropologe Liesbeth Smits onderzoekt hoe het gesteld was met de gezondheid en de mate van ondervoeding van deze kinderen. Grotendeels waren de kinderen afkomstig uit het Maagdenhuis in Amsterdam, vroeger een weeshuis voor meisjes en tegenwoordig het pand waar het bestuur van de UvA in zetelt. Veel weeskinderen leden aan vitaminegebrek, bloedarmoede en ziektes als aangeboren syfilus. Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen duiken in het leven van een van de weesmeisjes: Maria Elisabeth Frankenhuizen. Zij overleed op elfjarige leeftijd in het weeshuis. Wat at zij? Waar in de sloppen van de Jordaan woonde zij voordat ze wees werd? Was ze ziek en leed ze inderdaad honger? Haar schedel vertelt ons het verhaal van het leven van alledag in de Nederlandse steden. In het isotopenlab aan de Vrije Universiteit kan aan de hand van een tand van Maria verteld worden of zij genoeg voedingsstoffen binnenkreeg.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Smeltende gletsjers, grote problemen

Wereldwijd smelten de gletsjers in hoog tempo. Het zijn de eerste slachtoffers van de klimaatverandering. Met het wegsmelten van de gletsjers verdwijnen grote watertanks uit de bergen en daarmee de natuurlijke stabiliteit. Een Peruaanse boer klaagt het Duitse energiebedrijf RWE aan omdat hij het bedrijf voor de kosten van de klimaatverandering wil laten opdraaien. Het wetenschapsmagazine De Kennis van Nu toont de gevolgen van de smeltende gletsjers in drie verschillende gebergtes: de Himalaya, de Andes en de Alpen. Elisabeth van Nimwegen gaat mee met de Oostenrijkse Gletschermessdienst, een groep vrijwilligers die jaarlijks de lengte en dikte van gletsjers in de Alpen opmeet. Diederik Jekel bezoekt hydroloog Walter Immerzeel die met drones onderzoek doet naar de waterhuishouding van gletsjers in de Himalaya. Honderden miljoenen mensen zijn namelijk afhankelijk van het smeltwater uit dit gebergte en droogte dreigt. Gletsjers regelen de watervoorziening doordat ze het water vele jaren opslaan. Zonder gletsjers als buffer kan het er ineens heel droog zijn. Voor miljarden mensen in de wereld is dat een enorm probleem. De Peruaanse boer en berggids Saul Luciano Lliuya woont in Huaraz, een plaats met 120.000 inwoners in de Andes, gelegen onder een gletsjer. Het smeltwatermeer onderaan de gletsjer kan elk moment uit zijn voegen breken en Huaraz wegvagen. Als eerste burger in de wereld heeft Saul Luciano Lliuya daarom een rechtszaak aangespannen tegen het Duitse energiebedrijf RWE wegens de schade die dreigt door de CO2-uitstoot van anderen.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Iedereen hallucineert

Zonder dat je het doorhebt hallucineren we allemaal weleens. Je voelt je telefoon trillen terwijl niemand je belt. Of je denkt onterecht dat je je naam hoort noemen. Het zijn alledaagse vergissingen. Psychiater Iris Sommer legt uit dat hallucineren het gevolg is van de wijze waarop we waarnemen: 'We nemen waar met onze zintuigen, maar voor een heel groot gedeelte ook met ons brein. Het is echt een samenspel van die twee.' Het brein vult de informatie afkomstig van de zintuigen razendsnel aan. Maar voor die snelheid betalen we wel een prijs: slordigheid oftewel alledaagse hallucinaties. Er is niet veel voor nodig om een menselijk brein te laten hallucineren, ervaren ook de presentatoren. Diederik Jekel heeft regelmatig last van spontane hallucinaties als hij 's nachts ontwaakt. Elisabeth van Nimwegen ziet haar hele gezicht vervormen als ze bij gedimd licht in de spiegel staart. Hallucinaties kunnen onschuldig en alledaags zijn, maar helaas zijn er ook mensen bij wie het hallucineren een ziekelijke vorm aanneemt. Natascha wordt al jaren geteisterd door nare stemmen en gruwelijke beelden die alleen zij hoort en ziet.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De rat rukt op

Het aantal meldingen van rattenoverlast in Nederlandse gemeenten is nog nooit zo hoog geweest. Bovendien is de ziekte van Weil, een ernstige infectieziekte overgebracht door de bruine rat, terug van weggeweest. De rat lijkt bezig aan een opmars en de bestrijding van het dier is ingewikkeld. Een aanzienlijk deel van de ratten is resistent geworden tegen rattengif. Wetenschappers zoeken nieuwe manieren om de rat te bestrijden. Al sinds mensenheugenis boezemen ratten ons angst in. Dat is niet zonder reden, want de dieren worden met tenminste zestig ziektes in verband gebracht. De ziekte van Weil is daarvan één van de meest gevaarlijke. Uit nieuwe cijfers, in handen van De Kennis van Nu, blijkt dat het aantal in Nederland opgelopen gevallen van deze tropische ziekte in een jaar tijd verachtvoudigde: werd er vóór 2014 slechts een handjevol gevallen aangetoond in het lab, nu loopt dat aantal richting de honderd per jaar. Reden dus om de rattenpopulatie goed in de gaten te houden. Elisabeth van Nimwegen en Diederik Jekel gaan op zoek naar het knaagdier dat velen zoveel angst inboezemt: de bruine rat. Ze belanden daarbij in Rotterdam, waar de dieren zich overdag laten zien in stadsparken en tuinen, op straat of zelfs in de keuken. In de havenstad zijn de bewoners bezorgd over de grote hoeveelheden ratten en daarom bedachten zij een plan dat ervoor moet zorgen dat de stad niet langzaam verandert in 'Ratterdam'. Diederik en Elisabeth weten een aantal ratten te vangen en nemen deze mee naar de Universiteit van Wageningen voor verder onderzoek. Bovendien testen zij een aantal nieuwe, ingenieuze manieren om de knagers te vangen en te bestrijden. De beestjes zijn slim, dus dat moeten de vallen ook zijn.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Topzwemmers: meten is winnen

In 2012 hielp de wetenschap Ranomi Kromowidjojo aan Olympisch goud op de vijftig meter vrije slag. Door haar zwemraces nauwgezet te analyseren, ontdekten de wetenschappers dat ze tijdens de afzet haar lichaam niet in een hoek van 23 graden moest houden zoals ze gewend was, maar precies in een hoek van 24 graden. Dankzij die ene graad verschil lukte het 4 tiende seconde van haar tijd af te snoepen. Uiteindelijk won Kromowidjojo de vijftig meter vrije slag met een verschil van slechts 2 tiende seconde. De Nederlandse zwemploeg ging met vier medailles naar huis met dank aan de wetenschap. Gaat dat deze zomer tijdens de Olympische Spelen weer lukken? De Kennis van Nu gaat op onderzoek! In het zwemlab in Eindhoven zoekt Diederik uit hoe je met slimme nieuwe meettechnieken de techniek van de zwemmer kunt verbeteren. Waar is voor de Olympische zwemmers Joeri Verlinden en Maarten Brzoskowski winst te behalen? Maar het blijft niet alleen bij het meten van de huidige kampioenen, het gaat ook om het herkennen van aanstormende talenten. Hoe vis je dat ene jonge toptalent er uit tussen al die andere badgasten? Samen met Maarten van der Weijden, die zijn Olympische titel mede te danken heeft aan zijn lengte en reusachtige longinhoud, gaat Elisabeth op zoek naar het perfecte zwemmerslichaam.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Doorbraken in diabetes

Presentator en natuurkundige Diederik Jekel is 17 jaar wanneer bij hem diabetes type 1 geconstateerd wordt. Twee dagen ligt hij in coma in het ziekenhuis en wekenlang blijft hij thuis van school. Zijn leven is van de een op de andere dag ingrijpend veranderd. Nu wil hij weten hoe ver de wetenschap is met oplossingen voor deze ziekte, gaat men diabetes ooit kunnen genezen? Bij diabetes type 1 stopt je lichaam met het aanmaken van insuline en moet je dit zelf dagelijks, meerdere keren inspuiten. Behalve dat hij zo afhankelijk is, is Diederik zich ook bewust van de gevaren. Het kan je nieren beschadigen, je ogen en je hebt een grotere kans op een beroerte of hartinfarct. In Nederland zijn er ruim een miljoen diabetespatiënten en de verwachting is dat dit in 2030 gestegen is tot ruim 1,2 miljoen. Ongeveer een tiende hiervan heeft diabetes type 1. Diederik gaat langs bij diverse mensen die naar oplossingen zoeken. Zo traint Greetje Veneboer diabetes hulphonden, die kunnen ruiken of de bloedsuikerspiegel te hoog of te laag is en daardoor in gevaarlijke situaties terecht kunnen komen. Techneut Robin Koops, zelf ook diabetespatiënt, werkt aan een kunstmatige alvleesklier, een kastje aan je broekriem dat continu je bloedsuikerspiegel controleert en zelf insuline en glucagon inspuit. Op dit moment lopen de eerste trials met patiënten. Het spannendst is een gloednieuwe therapie van Prof. Dr. Bart Roep (LUMC). Hiermee kan diabetes type 1 in de toekomst worden teruggedrongen of wellicht worden genezen. Roep probeert het immuunsysteem, dat bij diabetes type 1 te scherp is afgesteld, te resetten. Dit doet Bart Roep middels een behandeling van afweercellen met Vitamine D3. Als deze ogenschijnlijk eenvoudige therapie werkt, zou dat een hele grote doorbraak betekenen.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De almachtige alg

Diederik Jekel ontvangt op de Rijksuniversiteit Groningen dr. Jacqueline Stefels en dr. Maria van Leeuwe die op Antarctica onderzoek hebben gedaan naar de invloed van algen op het klimaat. De Antarctische alg blijkt een stofje te produceren dat voor zonwering zorgt, dus ook voor verkoeling van de opwarmende aarde. Elisabeth van Nimwegen vraagt prof. Marten Scheffer, die kantelpunten in het milieu bestudeert en erin geslaagd is troebele Hollandse meertjes weer helder te krijgen, hoe zo'n klein algje enorm effect kan hebben.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Donkere materie

Je kunt het niet zien, het vliegt overal doorheen en het werkt als een soort lijm. Ra ra wat is het? Het klinkt als een raadsel en dat is het ook. Maar dan één, waarop niemand het antwoord weet. We hebben het over een stof die niemand ooit gezien heeft, maar waarvan velen denken dat hij bestaat: donkere materie. Over de hele wereld en zelfs in de ruimte zijn mensen naarstig op zoek naar deze mysterieuze materie. Hoe vang je iets dat niet te vangen is? Diep in een berg in Italië probeert Professor Patrick Decowski het op zijn eigen manier. Hij heeft er een plek gemaakt waar helemaal niets gebeurt. De allersaaiste plek ter wereld, zo goed afgeschermd van de buitenwereld, dat er niets te beleven valt: geen licht, geen geluid, zelfs geen piepkleine beetjes radioactieve straling zijn er te vinden. En als de experimenteel natuurkundige daar dan toch iets geks ontdekt, moet dat wel die vreemde donkere materie zijn. Maar als het aan Professor Erik Verlinde ligt, gaat hij helemaal niks vinden. Volgens deze theoretisch natuurkundige is donkere materie slechts een verzinsel, bedacht om de bewegingen van sterren en sterrenstelsels te verklaren. Volgens hem moet aan de theorie gemorreld worden: Einstein en Newton op de schop! Wie gaan het winnen? De experimentelen of de theoretici? Bestaat donkere materie? Of moeten de wetten voor de zwaartekracht herzien worden?

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Langer jong, eet minder

Grijze haren, rimpels, ouderdomsziekten, iedereen veroudert, maar dat proces gaat niet bij iedereen even snel. De een hangt op zijn vijfentachtigste nog aan de ringen, de ander moet op zijn zestigste al aan de bloedverdunners. Steeds meer onderzoekers speuren in cellen naar manieren om veroudering tegen te gaan. Een van de oplossingen zou zijn 'iets minder eten en iets meer bewegen'. Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen laten testen hoe het met hun eigen veroudering staat. Ook gaan ze langs bij muizen die supersnel verouderen en bezoeken ze een experiment waarbij senioren minder calorieën binnenkrijgen en meer bewegen. Ook het belangrijkste wetenschapsnieuws en de rubriek 'Ik zie wat jij niet ziet', waarin wetenschappers een wonderlijke fascinatie met ons delen.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: Uit de groep, in de put

Samen rouwen op 4 mei, samen feest vieren op 5 mei. Het is voor iedereen fijn om het gevoel te hebben ergens bij te horen. Al is het om samen te juichen voor hetzelfde voetbalelftal of om een stille tocht bij te wonen voor een overledene. Wetenschappers geven aan dat groepsgenoten niet alleen aardiger voor elkaar zijn, maar dat ze elkaar ook voortrekken ten kosten van mensen buiten de groep. Mensen uit je eigen groep vind je nu eenmaal mooier, slimmer en leuker. Dit fenomeen noemen de wetenschappers ingroup love. Bij een groep horen is dus voor iedereen fijn. Maar wat als een groep je negeert, je niet accepteert of je zelfs keihard afwijst? Dat doet pijn, pijn die zo heftig is dat het in het brein niet te onderscheiden is van lichamelijke pijn. Vaak heb je niet eens door dat je iemand buitensluit. Je vergeet bijvoorbeeld steeds koffie te halen voor die ene collega. Langdurig buitensluiten heeft desastreuze gevolgen, het leidt tot frustratie en agressie. In de dagboeken van school shooters, scholieren die het vuur openen op hun klasgenoten, gaat het opvallend vaak over buitengesloten worden. Op sociale media, zoals Twitter en Facebook, kunnen groepen zich plotseling tegen één individu keren en die genadeloos aanvallen. Als slachtoffer ervaar je de pijn van buitengesloten worden plus de pijn van de publieke vernedering. Zo'n aanval kan het leven van het slachtoffer van de ene op de andere dag verwoesten. Hoe zorgen we dat mensen ook begrip hebben en respect tonen naar mensen buiten hun eigen groep? Virtual reality kan helpen om je te verplaatsen in een ander, om het perspectief van anderen te zien.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De les van Tsjernobyl

Dertig jaar geleden, 26 april 1986, ontplofte in Tsjernobyl, in het noorden van Oekraïne, een kernreactor. Bij dit grootste kernongeluk uit de geschiedenis kwamen grote hoeveelheden radioactief materiaal in de atmosfeer. De wijde omgeving van de centrale werd radioactief besmet. Het ongeluk was het gevolg van menselijk falen: het personeel durfde hun leidinggevenden, die een riskant experiment wilden uitvoeren, niet tegen te spreken. De Kennis van Nu wil weten wat wij van deze ramp hebben geleerd. De veiligheid van kernreactoren hangt natuurlijk voor een groot deel af van hun ontwerp. Maar uit onderzoek blijkt dat bij de meeste rampen, ook die in Tsjernobyl, niet de techniek maar de mens de zwakste schakel is. De meeste kernongelukken zijn het gevolg van menselijke fouten. In West-Europa is het enthousiasme voor kernenergie na de rampen in Tsjernobyl en Fukushima flink getemperd: Duitsland sluit op termijn zijn kerncentrales en zelfs Frankrijk, nu voor driekwart van zijn energiebehoefte afhankelijk van kernenergie, wil af van die verslaving. In Japan zijn bijna alle kerncentrales na de ramp in Fukushima gesloten. In de rest van de wereld bouwt men juist door: China wil zijn luchtvervuiling te lijf gaan door kolencentrales op grote schaal te vervangen door kernreactoren en ook landen als Nigeria, Vietnam en Bangladesh willen kernenergie. De Tsjernobylramp was een gevolg van een bedrijfscultuur waarin ondergeschikten geacht werden klakkeloos te doen wat hun meerderen hen opdroegen. Wat kan een land als China leren om de fouten van Tsjernobyl en Fukushima te vermijden? Diederik Jekel gaat naar de onderzoeksreactor van de TU Delft en een opleidingscentrum in Essen (Duitsland), waar het personeel van de kerncentrale in Borssele in een simulator traint voor alle mogelijke gebeurtenissen.

Deze uitzending bekijken

De kennis van nu

De Kennis van Nu: De wonderlijke genezing van Hans Sibbel

Cabaretier Hans Sibbel keek ruim twee jaar geleden de dood in de ogen toen bij hem een dodelijke auto-immuunziekte werd geconstateerd. Nu maakt hij weer grappen op het toneel omdat hij, mede dankzij een konijn en celmateriaal van zieke kinderen, is gered. Een reconstructie van deze wonderlijke genezing van Hans Sibbel.

Deze uitzending bekijken